გაქვთ პრობლემური სესხი მიკროსაფინანსო ორგანიზაციაში? გაინტერესებთ, რა უფლებები გაქვთ, როცა ვალს ვერ იხდით და რამდენად კანონიერია "ამომღები კომპანიების" მუქარა? ამ სტატიაში მარტივად აგიხსნით სამოქალაქო კოდექსის რეგულაციებს, ჯარიმების ლიმიტებს და გზებს, თუ როგორ უნდა მოახდინოთ სესხის რესტრუქტურიზაცია ან თავიდან აიცილოთ ქონების დაკარგვა. გაიგეთ ყველაფერი თქვენი ფინანსური უფლებების შესახებ.

მიკროსაფინანსო სესხები და "ეფექტური" ხაფანგი 

სანამ უშუალოდ პრობლემის მოგვარებაზე გადავალთ, აუცილებელია გვესმოდეს, რატომ იზრდება ვალი კატასტროფულად. მომხმარებლების უმეტესობა ყურადღებას მხოლოდ ნომინალურ პროცენტს აქცევს, თუმცა მთავარი მაჩვენებელი ეფექტური საპროცენტო განაკვეთია.

კანონმდებლობით, სესხის გაცემისას, მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია ვალდებულია გითხრათ ეფექტური განაკვეთი, რომელიც მოიცავს:

• ნომინალურ პროცენტს;

• სესხის გაცემის საკომისიოს;

• დაზღვევის ხარჯს;

• სხვა ფარულ გადასახადებს.

რჩევა: ყოველთვის მოითხოვეთ ხელშეკრულება და შეამოწმეთ ეფექტური განაკვეთი. საქართველოს ეროვნული ბანკის რეგულაციით, ის არ უნდა აღემატებოდეს კანონით დადგენილ ზღვარს (ამჟამად 50%).

რა ხდება, როცა სესხს ვერ ვიხდით? – ჯარიმების ლიმიტი

ყველაზე დიდი შიში ვადაგადაცილებას უკავშირდება. ბევრს ჰგონია, რომ თუ 500 ლარი ჰქონდა ვალი, 1 წელიწადში ის 10,000 ლარი გახდება. ეს მითია!

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი იცავს მსესხებელს უსასრულო ვალებისგან. კანონის მიხედვით:

1. პირგასამტეხლოს (ჯარიმის) ზღვარი: დარიცხული ჯარიმა არ შეიძლება აღემატებოდეს სესხის ნარჩენი ძირი თანხის 1.5-მაგ ოდენობას.

2. დღიური ჯარიმა: ვადაგადაცილების შემთხვევაში, ერთჯერადად დარიცხული პირგასამტეხლო არ უნდა აღემატებოდეს ნარჩენი ძირი თანხის 0.27%-ს დღიურად.

მაგალითი: თუ თქვენი სესხის ძირი თანხაა 1000 ლარი, ჯარიმები და საურავები ჯამში 1500 ლარს ვერ გადააჭარბებს, რაც არ უნდა დიდი დრო გავიდეს.

პრობლემური სესხების მართვა და "ამომღები კომპანიები"

ხშირად მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები პრობლემურ სესხებს ყიდიან ან გადასცემენ ე.წ. ამოღების სამსახურებს. აქ მსესხებლები ფსიქოლოგიური წნეხის ქვეშ ხვდებიან.

რა არის კანონდარღვევა ამოღების პროცესში?

• მუქარა და შანტაჟი: სიტყვები "მოვალთ და ყველაფერს წაგიღებთ", "პოლიციას მოვიყვანთ" – ხშირ შემთხვევაში სიცრუეა.

• მესამე პირებთან დაკავშირება: მეზობლებისთვის, ნათესავებისთვის ან თანამშრომლებისთვის თქვენს ვალზე ინფორმაციის მიწოდება პერსონალური მონაცემების დაცვის კანონის დარღვევაა.

• ღამის საათებში რეკვა: შემაწუხებელი ზარები არასამუშაო დროს.

თუ მსგავს ფაქტებს აქვს ადგილი, თქვენ გაქვთ უფლება მიმართოთ პოლიციას.

გამოსავალი: რესტრუქტურიზაცია თუ სასამართლო?

როგორ მოვიქცეთ, რომ საქმე აღსრულებამდე არ მივიდეს?

ნაბიჯი 1: კომუნიკაცია 

ნუ გამორთავთ ტელეფონს. მიდით ორგანიზაციაში და დაწერეთ განცხადება სესხის რესტრუქტურიზაციის (გრაფიკის ცვლილების) თაობაზე. დააფიქსირეთ, რომ არ გაურბიხართ ვალდებულებას, უბრალოდ ითხოვთ გონივრულ ვადას.

ნაბიჯი 2: სასამართლო მედიაცია 

თუ კრედიტორი უარს ამბობს შეთანხმებაზე და ითხოვს არარეალურ თანხებს, სასამართლო ყოველთვის ცუდი გამოსავალი არაა. ხშირად, მოსამართლეები ამცირებენ არაპროპორციულად დარიცხულ პირგასამტეხლოებს.

ნაბიჯი 3: ხანდაზმულობა 

გახსოვდეთ ხანდაზმულობის ვადა. სასესხო მოთხოვნებზე ის ჩვეულებრივ 3 წელია. თუ ორგანიზაციამ 3 წლის განმავლობაში არ გიჩივლათ სასამართლოში, შესაძლოა ვალი ხანდაზმულად ჩაითვალოს (თუმცა ამას სჭირდება იურიდიული შეფასება).

შეჯამება

მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები საფინანსო სექტორის ნაწილია და მათთან ურთიერთობა სამართლებრივ ჩარჩოში უნდა მოექცეს. გახსოვდეთ:

• არ აიღოთ ახალი ვალი ძველის დასაფარად.

• იცოდეთ თქვენი უფლებები ჯარიმების დარიცხვაზე.

• ნუ შეგეშინდებათ ფსიქოლოგიური ზეწოლის.

თუ თვლით, რომ თქვენი უფლებები ირღვევა, აუცილებლად მიმართეთ იურისტს ან შესაბამის უწყებებს.