თანხის გასესხება მეგობრებზე, ნათესავებსა თუ ნაცნობებზე ჩვენს რეალობაში საკმაოდ გავრცელებული პრაქტიკაა. თუმცა, ხშირად, კეთილი ნება და ურთიერთნდობა საკმარისი არ არის იმისათვის, რომ სესხად გაცემული თანხა დროულად და პრობლემების გარეშე დაგიბრუნდეთ. „ფული ასესხე - მეგობარი დაკარგე“ - ეს ცნობილი გამონათქვამი ზუსტად ასახავს იმ რისკებს, რაც გაუფორმებელ ან არასწორად გაფორმებულ ფინანსურ გარიგებებს ახლავს თან.

თუ გსურთ, რომ თანხის გასესხება არ გადაიქცეს სტრესის, სასამართლო დავებისა და გაფუჭებული ურთიერთობების მიზეზად, აუცილებელია იცოდეთ, როგორ ფორმდება სესხის ხელშეკრულება ფიზიკურ პირებს შორის საქართველოს კანონმდებლობის სრული დაცვით.

ამ ვრცელ და დეტალურ გზამკვლევში განვიხილავთ სესხის გაფორმების ყველა იურიდიულ და პრაქტიკულ ასპექტს. ჩვენ შევადარებთ სესხის ხელწერილსა და ნოტარიულად დამოწმებულ ხელშეკრულებას, ვისაუბრებთ ვალის ამოღების მექანიზმებზე, პროცენტიან სესხებზე, პირგასამტეხლოსა და უზრუნველყოფის საშუალებებზე. ეს სტატია დაგეხმარებათ, მიიღოთ სწორი გადაწყვეტილება და დაიცვათ თქვენი ფინანსური ინტერესები.

 

რა არის სესხის ხელშეკრულება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით?

 

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (სსკ) 623-ე მუხლის თანახმად, სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი ან თანხა.

როდესაც ვსაუბრობთ ფიზიკურ პირებს შორის სესხზე, იგულისხმება სიტუაცია, როდესაც ორივე მხარე - გამსესხებელიც და მსესხებელიც - არის ჩვეულებრივი მოქალაქე (და არა ბანკი, მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია ან კომპანია).

კანონმდებლობა არ გავალდებულებთ, რომ მცირე თანხებზე აუცილებლად დადოთ რთული იურიდიული ხელშეკრულება, თუმცა, როდესაც საქმე ეხება მნიშვნელოვან თანხებს, სწორი სამართლებრივი ფორმის შერჩევა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. სესხის გაცემისას არსებობს სამი ძირითადი ფორმა: ზეპირი შეთანხმება, მარტივი წერილობითი ფორმა (ხელწერილი) და ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულება.

 

თანხის გასესხების ძირითადი ფორმები და მათი რისკები

 

იმისათვის, რომ გავიგოთ, თუ რატომ არის აუცილებელი სესხის სწორად გაფორმება, დეტალურად უნდა გავაანალიზოთ თითოეული მეთოდი.

 

1. ზეპირი შეთანხმება (ყველაზე სარისკო გზა)

 

ზეპირი ფორმით ფულის გასესხება, როგორც წესი, ხდება ძალიან ახლო ადამიანებს შორის. ამ დროს არ დგება არანაირი დოკუმენტი.

• რისკები: თუ მსესხებელი უარს იტყვის თანხის დაბრუნებაზე, გამსესხებელს სასამართლოში ფაქტობრივად არანაირი მტკიცებულება არ ექნება. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მიხედვით, მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც აცხადებს მოთხოვნას. მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებები ხშირად არ არის საკმარისი ფულადი ვალდებულების დასამტკიცებლად, განსაკუთრებით მაშინ, როცა საუბარია დიდ თანხებზე.

• რჩევა: მოერიდეთ ზეპირ გარიგებებს ნებისმიერ თანხაზე, რომლის დაკარგვაც თქვენთვის ფინანსურ ან ფსიქოლოგიურ დისკომფორტს გამოიწვევს.

 

2. მარტივი წერილობითი ფორმა - ე.წ. „ხელწერილი“

 

ხელწერილი არის დოკუმენტი, რომელსაც ადგენს მსესხებელი და ადასტურებს, რომ მან გამსესხებლისგან მიიღო კონკრეტული თანხა და იღებს ვალდებულებას მის დაბრუნებაზე.

• უპირატესობები: ეს არის მარტივი, სწრაფი და უფასო პროცედურა. სასამართლო დავის შემთხვევაში, სწორად შედგენილი ხელწერილი წარმოადგენს მყარ მტკიცებულებას იმისა, რომ სესხი ნამდვილად გაიცა.

• ნაკლოვანებები: თუ მსესხებელი ფულს არ აბრუნებს, თქვენ მოგიწევთ სასამართლოში სარჩელის შეტანა. სასამართლო განხილვები შეიძლება გაგრძელდეს თვეები ან წლები (პირველი ინსტანცია, სააპელაციო, უზენაესი). გარდა ამისა, მოგიწევთ სახელმწიფო ბაჟის და ადვოკატის ჰონორარის გადახდა. ასევე, არსებობს რისკი, რომ მსესხებელმა სადავო გახადოს ხელწერილის ნამდვილობა (მაგალითად, თქვას, რომ ხელმოწერა მისი არ არის, რასაც დასჭირდება კალიგრაფიული ექსპერტიზა).

 

3. ნოტარიულად დამოწმებული სესხის ხელშეკრულება (ყველაზე უსაფრთხო გზა)

 

ეს არის დოკუმენტი, რომელსაც ადგენს და ამოწმებს ნოტარიუსი. ნოტარიუსი რწმუნდება მხარეთა ნებაყოფლობით შეთანხმებაში, ამოწმებს მათ პირადობებს და უხსნის მათ ხელშეკრულების იურიდიულ შედეგებს.

• უპირატესობები: მაქსიმალური დაცულობა. ყველაზე დიდი პლუსი არის სააღსრულებო ფურცლის გაცემის შესაძლებლობა (რაზეც ქვემოთ დეტალურად ვისაუბრებთ). ნოტარიული დოკუმენტის ნამდვილობის სადავოდ გახდომა სასამართლოში ძალიან რთულია.

• ნაკლოვანებები: მოითხოვს გარკვეულ ფინანსურ ხარჯს (ნოტარიუსის მომსახურების საფასური) და მხარეების ფიზიკურ (ან დისტანციურ) დასწრებას ნოტარიუსთან.

 

ხელწერილი VS ნოტარიუსი: დეტალური შედარება

 

ფიზიკურ პირებს შორის სესხის გაფორმებისას ყველაზე ხშირი დილემაა - დავწეროთ უბრალო ხელწერილი თუ წავიდეთ ნოტარიუსთან? გადაწყვეტილების მისაღებად განვიხილოთ შედარებითი ცხრილი და დეტალური ანალიზი.

მახასიათებელი	მარტივი ხელწერილი	ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულება
ღირებულება	უფასო	ფასიანი (დამოკიდებულია სესხის თანხაზე)
მტკიცებულებითი ძალა	მაღალი (თუ სწორად არის შედგენილი), თუმცა შესაძლებელია სადავო გახდეს	უტყუარი, რთულად გასასაჩივრებელი
ვალის ამოღების პროცედურა	აუცილებელია სასამართლოში ჩივილი (გრძელვადიანი პროცესი)	პირდაპირ აღსრულება სასამართლოს გვერდის ავლით (სააღსრულებო ფურცლით)
დრო და ძალისხმევა	ფორმდება რამდენიმე წუთში, ნებისმიერ ადგილას	მოითხოვს ნოტარიუსთან ვიზიტს ან ონლაინ ჩართვას
ექსპერტიზის რისკი	მაღალი (მოწინააღმდეგემ შეიძლება მოითხოვოს კალიგრაფიული ექსპერტიზა)	ფაქტობრივად ნულოვანი

 

რატომ არის ნოტარიუსი „საუკეთესო მეგობარი“ გამსესხებლისთვის?

 

როდესაც ვსაუბრობთ ფიზიკურ პირებს შორის სესხის გაფორმებაზე, ნოტარიუსის ყველაზე დიდი უპირატესობა არის ე.წ. სააღსრულებო ფურცლის გაცემის პირობის ჩადება ხელშეკრულებაში.

რას ნიშნავს ეს? წარმოიდგინეთ სიტუაცია: თქვენ გაასესხეთ 10,000 დოლარი ხელწერილის საფუძველზე. დადგა დაბრუნების დრო და მსესხებელი იმალება ან უარს ამბობს გადახდაზე. თქვენ მიდიხართ ადვოკატთან, შეგაქვთ სარჩელი სასამართლოში. იხდით ბაჟს. პროცესი იწელება 1-2 წელი. ამ ხნის განმავლობაში მსესხებელმა შეიძლება გადამალოს ქონება (გადააფორმოს სხვაზე).

ახლა წარმოიდგინეთ იგივე სიტუაცია ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულებით, რომელშიც ჩადებულია ნოტარიუსის მიერ სააღსრულებო ფურცლის გაცემის პირობა. როგორც კი მსესხებელი დაარღვევს გადახდის ვადას, თქვენ არ გჭირდებათ სასამართლოში წასვლა. მიდიხართ პირდაპირ იმავე ნოტარიუსთან, წარუდგენთ მტკიცებულებას (მაგალითად, ბანკის ამონაწერს, რომ თანხა არ ჩარიცხულა), და ნოტარიუსი გასცემს სააღსრულებო ფურცელს. ამ ფურცლით თქვენ პირდაპირ მიდიხართ აღსრულების ეროვნულ ბიუროში ან კერძო აღმასრულებელთან, რომელიც დაუყოვნებლივ ადებს ყადაღას მსესხებლის ანგარიშებსა და ქონებას.

ეს ზოგავს უზარმაზარ დროს, ნერვებს და ფინანსებს. ამიტომ, ნებისმიერ სოლიდურ თანხაზე, იურისტების ერთმნიშვნელოვანი რჩევაა: გააფორმეთ სესხი ნოტარიუსთან.

 

რა აუცილებელი რეკვიზიტებს უნდა შეიცავდეს სესხის ხელშეკრულება ან ხელწერილი?

 

თუ მაინც გადაწყვეტთ, რომ მარტივი ხელწერილით შემოიფარგლოთ, ან გსურთ იცოდეთ, რა უნდა მოსთხოვოთ ნოტარიუსს, გაითვალისწინეთ, რომ სესხის ხელშეკრულება სრულყოფილია მხოლოდ მაშინ, როცა ის შეიცავს შემდეგ აუცილებელ მუხლებს:

1. დოკუმენტის შედგენის თარიღი და ადგილი: ზუსტად სად და როდის გაფორმდა გარიგება.

2. მხარეთა სრული საიდენტიფიკაციო მონაცემები: გამსესხებლისა და მსესხებლის სახელი, გვარი, პირადი ნომერი, რეგისტრაციისა და ფაქტობრივი საცხოვრებელი მისამართები, ტელეფონის ნომრები.

3. სესხის საგანი და თანხის ოდენობა: ზუსტად უნდა მიეთითოს გასასესხებელი თანხის ოდენობა როგორც ციფრებით, ისე სიტყვიერად (მაგალითად: 5000 (ხუთი ათასი) ლარი).

4. ვალუტა: მიუთითეთ, რომელ ვალუტაში გაიცემა სესხი. გაითვალისწინეთ, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, 200,000 ლარამდე სესხის გაცემა (თუ ის არ არის მიბმული უცხოური ვალუტის კურსზე კანონით დაშვებულ გამონაკლის შემთხვევებში) სავალდებულოა განხორციელდეს ეროვნულ ვალუტაში - ლარში. ამ წესის დარღვევამ შეიძლება ხელშეკრულება ბათილად აქციოს.

5. თანხის გადაცემის ფაქტის დადასტურება: ხელწერილში ნათლად უნდა ეწეროს: „მე, (მსესხებლის სახელი), მივიღე (ან ვისესხე) თანხა...“ - იდეალურია, თუ თანხის გადაცემა მოხდება საბანკო გადარიცხვით და დანიშნულებაში მიეთითება: „სესხი ხელშეკრულების/ხელწერილის საფუძველზე“.

6. სესხის დაბრუნების ვადა და გრაფიკი: ზუსტი თარიღი, როდის უნდა დაბრუნდეს სრული თანხა. თუ დაბრუნება ხდება ნაწილ-ნაწილ, უნდა დაერთოს გადახდის მკაფიო გრაფიკი.

7. პროცენტი და პირგასამტეხლო (საჯარიმო სანქციები): თუ სესხი პროცენტიანია, უნდა მიეთითოს პროცენტის ოდენობა. ასევე აუცილებელია მიეთითოს ჯარიმა (პირგასამტეხლო) ვადის გადაცილების ყოველი დღისთვის (მაგალითად, ძირითადი თანხის 0.1% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე).

8. მხარეთა ხელმოწერები: დოკუმენტს ხელი უნდა მოაწეროს ორივე მხარემ. თუ დგება ხელწერილი, სასურველია მსესხებელმა ის სრულად, საკუთარი ხელით დაწეროს (და არა უბრალოდ ამობეჭდილ ტექსტზე მოაწეროს ხელი). ეს მკვეთრად ამცირებს კალიგრაფიული ექსპერტიზის დროს რისკებს.

 

პროცენტიანი სესხი ფიზიკურ პირებს შორის და კანონის შეზღუდვები

 

ხშირად, ფიზიკური პირები ფულს ასესხებენ სარგებლის მიღების მიზნით. საქართველოს კანონმდებლობა უშვებს პროცენტიანი სესხის გაცემას ფიზიკურ პირებს შორის, თუმცა აქ მოქმედებს ძალიან მკაცრი შეზღუდვები, რომლებიც დაწესებულია საქართველოს ეროვნული ბანკის და სამოქალაქო კოდექსის მიერ, ე.წ. „მევახშეობის“ წინააღმდეგ.

მნიშვნელოვანი რეგულაციები, რომლებიც უნდა იცოდეთ:

• ეფექტური საპროცენტო განაკვეთის ზედა ზღვარი: დღეის მდგომარეობით (საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად), სესხის წლიური ეფექტური საპროცენტო განაკვეთი არ უნდა აღემატებოდეს 50%-ს. თუ თქვენ ხელშეკრულებაში ჩაწერთ უფრო მაღალ პროცენტს, ეს მუხლი ჩაითვლება ბათილად.

• პირგასამტეხლოს და ჯარიმების ლიმიტი: კანონი ასევე ზღუდავს ვადაგადაცილებისთვის დასაკისრებელ პირგასამტეხლოს. ჯარიმების, საკომისიოების და პირგასამტეხლოს ჯამური მოცულობა არ უნდა აღემატებოდეს სესხის ნარჩენი ძირითადი თანხის 0.27%-ს ყოველდღიურად, ხოლო ჯამში - სესხის ძირითადი თანხის 1.5-მაგ ოდენობას.

• უცხოურ ვალუტაში გასესხება: როგორც უკვე აღვნიშნეთ, 200,000 ლარამდე (ან ეკვივალენტი უცხოურ ვალუტაში) მოცულობის სესხები ფიზიკურ პირებზე უნდა გაიცეს მხოლოდ ლარში.

რჩევა გამსესხებლებს: თუ გადაწყვეტთ პროცენტიანი სესხის გაცემას, აუცილებლად გაიარეთ კონსულტაცია იურისტთან ან ნოტარიუსთან, რათა თქვენს მიერ მოთხოვნილი პროცენტი არ გასცდეს კანონით დადგენილ ზღვარს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, დავის დროს სასამართლო შეამცირებს ან სრულად გააუქმებს თქვენს მოთხოვნას პროცენტის ნაწილში.

 

უზრუნველყოფის საშუალებები: როგორ დავიზღვიოთ თავი მაქსიმალურად?

 

მხოლოდ იდეალურად დაწერილი სესხის ხელშეკრულება ფიზიკურ პირებს შორის არ არის იმის გარანტია, რომ ფულს დაიბრუნებთ, თუ მსესხებელს რეალურად არაფერი გააჩნია (არც სამსახური, არც უძრავი ქონება, არც მანქანა). ასეთ დროს სააღსრულებო ფურცელიც კი ვერ დაგეხმარებათ - აღმასრულებელი ვერაფერს გაყიდის ვალის დასაფარად.

ამ რისკის დასაზღვევად გამოიყენება სესხის უზრუნველყოფის მექანიზმები:

 

1. თავდებობა

 

ეს არის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც მესამე პირი (თავდები) კისრულობს ვალდებულებას გამსესხებლის წინაშე, რომ პასუხს აგებს მსესხებლის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში.

• პრაქტიკაში: თუ მსესხებელი არ იხდის ფულს, თქვენ უფლება გაქვთ იგივე თანხა მოთხოვოთ თავდებ პირს. თავდებობის ხელშეკრულება აუცილებლად უნდა დაიდოს წერილობით.

 

2. გირავნობა და იპოთეკა

 

ეს არის უზრუნველყოფის ყველაზე ძლიერი მექანიზმები.

• გირავნობა: გამოიყენება მოძრავ ნივთებზე (მაგალითად, მსესხებლის ავტომობილზე). გირავნობის რეგისტრაცია ხდება მომსახურების სააგენტოში.

• იპოთეკა: გამოიყენება უძრავ ნივთებზე (ბინა, მიწის ნაკვეთი, კომერციული ფართი). იპოთეკის ხელშეკრულება აუცილებლად უნდა დარეგისტრირდეს საჯარო რეესტრში.

• როგორ მუშაობს: თუ მსესხებელი თანხას არ დაგიბრუნებთ, თქვენ უფლება გაქვთ, აღსრულების პროცესში მოითხოვოთ იპოთეკით დატვირთული ბინის ან დაგირავებული მანქანის აუქციონზე გაყიდვა და შემოსული თანხიდან თქვენი ვალის (და პროცენტების/ჯარიმების) სრულად დაკმაყოფილება.

პროფესიონალური რჩევა: თუ ასესხებთ დიდ თანხას (მაგალითად, ბინის შესაძენად ან ბიზნესის დასაწყებად), არასოდეს გასცეთ ფული იპოთეკის ან სხვა მყარი უზრუნველყოფის გარეშე. ნდობა კარგია, მაგრამ უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი სესხი საუკეთესო გარანტიაა.

 

რა ხდება, თუ მსესხებელი თანხას არ აბრუნებს? 

 

მაშინაც კი, როცა ყველაფერი სწორად არის გაფორმებული, დგება მომენტი, როცა მსესხებელი არღვევს ვადას. როგორ უნდა იმოქმედოთ ამ დროს?

ნაბიჯი 1: კომუნიკაცია და გაფრთხილება პირველ რიგში, დაუკავშირდით მსესხებელს. შესაძლოა, ეს იყოს ტექნიკური შეფერხება. თუ სიტყვიერი კომუნიკაცია არ ჭრის, გაუგზავნეთ მას წერილობითი გაფრთხილება (წერილობითი, ელექტრონული ფოსტით ან შეტყობინების სახით), სადაც დაუფიქსირებთ, რომ დაირღვა ხელშეკრულების პირობები და აძლევთ გონივრულ ვადას თანხის დასაბრუნებლად, წინააღმდეგ შემთხვევაში მიმართავთ სამართლებრივ გზებს.

ნაბიჯი 2: სამართლებრივი რეაგირება (დამოკიდებულია დოკუმენტის ტიპზე)

• თუ გაქვთ ხელწერილი: დაუყოვნებლივ მიმართეთ იურისტს ან ადვოკატს. მოამზადეთ სარჩელი და შეიტანეთ საქალაქო სასამართლოში მსესხებლის რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით. სარჩელის შეტანასთან ერთად, აუცილებლად მოითხოვეთ სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება - ანუ, მოითხოვეთ, რომ სასამართლომ დაადოს ყადაღა მსესხებლის ქონებასა და საბანკო ანგარიშებს დავის დასრულებამდე. ეს ხელს შეუშლის მას ქონების გადამალვაში.

• თუ გაქვთ ნოტარიული ხელშეკრულება აღსრულების ფურცლით: აიღეთ ნოტარიუსისგან სააღსრულებო ფურცელი (სასამართლოს გარეშე) და მიიტანეთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროში ან მიმართეთ კერძო აღმასრულებელს.

ნაბიჯი 3: იძულებითი აღსრულება აღმასრულებელი იწყებს იძულებით ღონისძიებებს: აყადაღებს მსესხებლის საბანკო ანგარიშებს (ე.წ. ინკასო), აყადაღებს უძრავ და მოძრავ ქონებას, უქვითავს ვალს ხელფასიდან. თუ თანხა მაინც არ იფარება, დაყადაღებული ქონება გადის იძულებით აუქციონზე, იყიდება, და შემოსული თანხით იფარება თქვენი ვალი.

 

ხშირად დასმული კითხვები (FAQ) ფიზიკურ პირებს შორის სესხზე

 

1. აქვს თუ არა იურიდიული ძალა ონლაინ მიმოწერას (Messenger, WhatsApp), სადაც ადამიანი ფულს მთხოვს? ონლაინ მიმოწერა განიხილება მტკიცებულებად სასამართლოში, თუმცა მხოლოდ ეს ხშირად არ არის საკმარისი. მნიშვნელოვანია დადასტურდეს თანხის გადაცემის ფაქტი (მაგალითად, საბანკო ამონაწერი, სადაც ჩანს, რომ ამ მიმოწერის შემდეგ ზუსტად ის თანხა გადაურიცხეთ). თუმცა, მიმოწერით დავა გაცილებით რთულია, ვიდრე ხელწერილით.

2. რა ღირს სესხის ხელშეკრულების დამოწმება ნოტარიუსთან? ნოტარიუსის საზღაური რეგულირდება საქართველოს მთავრობის დადგენილებით და დამოკიდებულია სესხის თანხის მოცულობაზე. როგორც წესი, ეს არის თანხის პროცენტული წილი (მაგალითად, 10,000 ლარზე გარკვეული ფიქსირებული თანხა + პროცენტი), პლუს დღგ და ელექტრონული რეესტრის საფასური. ზუსტი ტარიფის დასადგენად საუკეთესოა წინასწარ დაურეკოთ ნოტარიუსს.

3. შეიძლება თუ არა სესხის გაცემა დოლარში ან ევროში? ფიზიკურ პირებს შორის 200,000 ლარამდე თანხის ოდენობის სესხის გაცემა სავალდებულოა მოხდეს ლარში. თუ თანხა აღემატება 200,000 ლარის ეკვივალენტს, შეგიძლიათ გაასესხოთ დოლარში ან ევროში.

4. რა მოხდება, თუ სესხის ხელშეკრულებაში არ წერია დაბრუნების თარიღი? საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, თუ სესხის დაბრუნების ვადა განსაზღვრული არ არის, მაშინ ვალი უნდა დაბრუნდეს გამსესხებლის მიერ დაბრუნების მოთხოვნიდან 3 თვის განმავლობაში, თუ მხარეები სხვა რამეზე არ შეთანხმებულან.

5. შეიძლება თუ არა ხელწერილი დავწეროთ სახლში, ყოველგვარი იურისტის გარეშე? დიახ, შეგიძლიათ. ხელწერილს იურიდიული ძალა აქვს, თუ ის შეიცავს ყველა აუცილებელ რეკვიზიტს (მხარეთა მონაცემები, თანხა, თარიღი, ხელმოწერა). თუმცა, ზემოთ განხილული აღსრულების სირთულეების გამო, დიდ თანხებზე ეს არ არის რეკომენდებული.

 

დასკვნა და შეჯამება

 

სესხის ხელშეკრულება ფიზიკურ პირებს შორის არ არის უბრალოდ ფორმალობა - ეს არის თქვენი ფინანსური უსაფრთხოების მთავარი გარანტი. მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად ენდობით მეგობარს, ნათესავს თუ ბიზნეს-პარტნიორს, ყოველთვის იხელმძღვანელეთ პრინციპით: პროფესიონალური მიდგომა იცავს როგორც ფულს, ისე ურთიერთობებს.

• მცირე თანხებზე: გამოიყენეთ დეტალურად შედგენილი ხელწერილი და თანხა გადარიცხეთ საბანკო ანგარიშზე შესაბამისი დანიშნულებით.

• სოლიდურ თანხებზე: აუცილებლად მიმართეთ ნოტარიუსს, გააფორმეთ ხელშეკრულება და მოითხოვეთ სააღსრულებო ფურცლის გაცემის მუხლის ჩართვა.

• განსაკუთრებით დიდ თანხებზე: დააზღვიეთ სესხი უძრავი ნივთის იპოთეკით ან მყარი თავდებობით.

გახსოვდეთ, რომ ფინანსური გარიგებების დროს დაშვებული შეცდომები ძვირად ფასობს. სათანადო იურიდიული დოკუმენტის არარსებობა ართულებს, და ზოგჯერ შეუძლებელს ხდის გაცემული თანხის უკან დაბრუნებას.

შენიშვნა: სტატიაში მოცემული ინფორმაცია ატარებს გაცნობით ხასიათს და არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ იურიდიულ კონსულტაციას. კონკრეტული ქეისის განსახილველად მიმართეთ ადვოკატს.